DünyaKüresel salgının küresel borç sarmalı

2021-09-08 14:09

Küresel salgında borç krizi

Küresel Covid-19 salgını henüz tamamen çözülmedi ancak küresel ekonomik belirsizliklerin etkisi artarak devam ediyor. Dünya ekonomisini hayli zor bir mücadele bekliyor. Sabah Gazetesi yazarı Kerem Alkin bu durumun adına “küresel borç sarmalı” diyor. 2021 yılı sonu itibariyle 300 trilyon dolara, yani küresel GSYH'nın yüzde 365'ine ulaşması bekleniyor. Dünya nüfusunun yüzde 13'ünü temsil eden en az gelişmiş ülkeler grubu, dünyadaki en yoksul nüfusun da yüzde 38'ini bünyesinde barındırıyor. Ne yazık ki, küresel salgın patlak verdiğinden bu yana zaten 280 milyon çok yoksul insan yaşam mücadelesi veriyor. Söz konusu 48 en az gelişmiş ülkede, ayda 500 TL gelir bile elde edemeyen çok yoksul sayısı 35 milyon kişi daha arttı. Bu nedenle, bu ülkelerin mevcut borçlarını ödeme kabiliyetini tümüyle yitirmeleriyle, küresel bir moratoryum ilan edilmesi ve söz konusu ülkelerin borçlarının yeniden yapılandırılması; bu adım atılırken söz konusu ülkelerin borçlarının anlamlı bir bölümünün silinmesi gündeme gelebilir.

Küresel borç giderek büyüyor

2020'nin başında, küresel salgın patladığında 260 trilyon dolar olan küresel borç büyüklüğü, 2021'in sonbaharı itibariyle çoktan 290 trilyon dolara dayanmış durumda. 2017'de 242 trilyon dolar olan küresel borç, 3 trilyon dolar artışla, 2018'de 245 trilyon dolar ulaşmıştı. 2019'da ise 257 trilyon dolara. 2020'de küresel salgın patladıktan sonra, 2020 sonu itibariyle 281 trilyon dolara sıçramış olan küresel borç, 2020'nin ilk çeyreği sonunda 259,7 trilyon dolardı. 2021'in ilk çeyreği sonunda ise, bir yılda neredeyse 30 trilyon dolara artarak 288,7 trilyon dolara ulaştı. bu 30 trilyon dolarlık artışın kabaca 5 trilyon doları hane halkından, 8 trilyon doları reel sektörden, 3 trilyon doları finans sektöründen gelirken, başı çeken gelişmiş ekonomilerin borçlanmasıyla, kabaca 14 trilyon dolarlık borç artışı 'kamu' tarafında gözlemlendi.

Bütçe gelir açığı 3 trilyon doları aşacak

2019'dan 2021 mart ayı sonuna kadar, Yunanistan'ın toplam borcunun GSYH'ya oranı yüzde 65 daha artmışken, Singapur'un yüzde 60, İspanya'nın yüzde 57, Kanada ve Fransa'nın yüzde 54, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin yüzde 50, İtalya, Birleşik Krallık ve Japonya'nın yüzde 40, ABD'nin yüzde 37 artmış durumda. Yani, 2019 sonunda ABD'nin toplam borç/GSYH oranı yüzde 108,19 iken, 2021 ilk çeyrek sonunda yüzde 127,65'e ulaşmış durumda. ABD Kongresi Bütçe Ofisi'nin (CBO) son raporu, 2021 yılı sonunda 6,8 trilyon dolara ulaşacak federal bütçe harcamalarının finansmanına federal bütçe gelirlerinin yetmemesi nedeniyle, ABD Merkez Bankası'nca finanse edilecek bütçe gelir açığının 3 trilyon doları aşacağını gösteriyor.

Küresel borç sarmalı tüm uluslararası ekonomik kuruluşları, merkez bankalarını kara kara düşündürürken, 2019'da olan Türkiye'nin AB tanımlı kamu borcunun GSYH'ya oranı32,5 iken, 2020'de yüzde 39'a yükseldikten sonra, 2021'de yüzde 36,6'ya gerilemesi öngörülüyor. Artış oranı sadece yüzde 11,2.